در حال بارگذاری
سایز فونت: 1 2 3      
صفحه اول  >> نشریه >> شماره 963 - تاریخ 1396/10/23 >> پژوهش
روزنامه گویه - جایگاه اخلاق در ورزش
جایگاه اخلاق در ورزش
چکیده: دین اسلام، همواره به عنوان دین کامل و جهان‌شمول به تمامی زوایای یک زندگی سالم می‌اندیشد و همه ی راه‌های منتهی به سعادت دنیا و ...

چکیده: دین اسلام، همواره به عنوان دین کامل و جهان‌شمول به تمامی زوایای یک زندگی سالم می‌اندیشد و همه ی راه‌های منتهی به سعادت دنیا و آخرت را برشمرده است. ارزش تندرستی جسمی در نگاه اسلام نیز بر کسی مخفی نیست و طبیعتاً ورزش‌هایی که در تندرستی انسان مفیدند مورد تأیید اسلام است.

تمام آنچه در اخلاق عمومی وجود داشته و متناسب و قابل پیاده شدن در میادین ورزشی می‌باشد، باید مورد عمل قرار گیرد. برخی از وظایف و فضایل اخلاقی که یک ورزشکار باید آن‌را در میادین ورزشی رعایت کند، عبارت‌اند از: جهاد با نفس اماره، گذشت، رقابت جوانمردانه و... .

سلامتی جسم و روح، از اموری است که انسان همیشه در پی آن بوده و هست. دین اسلام، همواره به عنوان دین کامل و جهان‌شمول به تمامی زوایای یک زندگی سالم می‌اندیشد و همه راه‌های منتهی به سعادت دنیا و آخرت را برشمرده، و ارزش تندرستی را بیان می‌کند؛ و طبیعتاً ورزش نیز به عنوان پیش‌نیاز تندرستی مورد تأیید اسلام است.

امروزه ورزش در زندگی مردم دنیا نقش مهمی دارد. میلیون‌ها نفر به آن اشتغال دارند و چندین برابر آن نیز تماشاگر و طرفدار برنامه‌های مختلف ورزشی‌اند. ورزش در مواردی نیز استحکام بخش وحدت ملی و اجتماعی جوامع بوده و فضایل و رذایل رایج در آن منعکس کننده ی فضایل و رذایل حاکم بر آن جامعه است. 

اخلاق ورزشی یکی از موضوعات اخلاق کاربردی است که برای سنجش تصمیمات عملی اخلاقی و مواجهه با مسایل، رفتارها و سیاست‌های اخلاقی در حرفه‌ها، تکنولوژی، حکومت و غیره کاربرد دارد. 

برخی ورزش را ازآن دسته فعالیت‌ها یا مهارت‌های عادی جسمانی دانسته‌اند که بر پایه ی یک رشته قوانین همگانی به هدف تفریح، مسابقه، نشاط شخصی، دست‌یابی به ورزیدگی، مهارت‌جویی و یا آمیزه‌ای از این اهداف صورت می‌گیرد. در این‌جا، ورزش بر اساس هدف از آن، تعریف شده است.

برخی از مهم‌ترین محورها و موضوعاتی که مجال طرحِ مباحث اخلاق ورزش قرار می‌گیرد، عبارت‌اند از: ارزش‌ها در ورزش، جوانمردی، رقابت و همکاری، بازی منصفانه، تقلب، مواد نیروزا، اخلاق هواداری و تماشاچی‌گری، روابط اخلاقی میان مربی و ورزشکاران و ... . 

افعال اخلاقی ارزشمند، برتر از ارزش‌های مادی است؛ به گونه‌ای که هر انسانی در برابر آن خضوع و احترام می‌کند، هر چند خود نتوانسته باشد بدان‌ها عمل کند؛ به همین جهت، باید گفت: تمام آنچه در اخلاق عمومی وجود داشته و متناسب و قابل پیاده شدن در میادین ورزشی بوده، باید مورد عمل قرار گیرد. به دیگر سخن؛ یک ورزشکار، علاوه بر جسم، به روح توجه نماید؛ زیرا میان تن و روان ارتباط نزدیکی وجود دارد، بدین جهت در اسلام، تنها به تربیت و پرورش جسم توجه نشده، بلکه به موازات جسم، به روح نیز توجه شده و دستورات فراوانی در زمینه ی تربیت و تقویت آن آمده است؛ مانند: روزه، نماز، دعا و ... و گرنه پرداختن به جسم به تنهایی دارای ارزش انسانی نبوده و انسان را از محدوده ی حیوانیت خارج نمی‌کند.

امام خمینی (قدّس سرّه) با تأکید بر این دو اصل اساسی، در دیدار با ورزشکاران می‌گویند: «ورزشکاران، به همان صورتی که ورزش جسمی دارند، ورزش روحی هم داشته باشند. از قدیم ورزشکاران ایران، به یاد خدا و علی (علیه السلام) بوده‌اند و این از برجستگی‌های آنان بوده است». 

نکته مهم در این‌جا، این است که، هرکدام از سازمان ورزشی و ورزشکاران باید به وظایف اخلاقی خود آشنا بوده و آن‌را به تناسب در میادین ورزشی بکار ببرند؛ زیرا اگر سازمان ورزشی دارای قوانین و منشور اخلاقی نباشد، یک ورزشکار هم نمی‌تواند به وظایف خود آشنا بوده و خود را در زمینه ی ورزش متخلّق به اخلاق نماید.

در نوشتار حاضر، به برخی از وظایف و فضایل اخلاقی که یک ورزشکار باید آن ها را در میادین ورزشی رعایت کند، اشاره می‌شود:

یک. جهاد با نفس امّاره: یعنی، مبارزه با هوا و هوس‌های شیطانی که آدمی را به سوی گناه و معصیت فرا می‌خواند. یک ورزشکار باید - همانند هر انسان دیگری - با این هوس‌های شیطانی مبارزه کرده و بر آن ها غلبه کند.

در این‌باره احادیث زیادی از سوی پیشوایان معصوم (علیهم السلام) وارد شده است؛ مانند:

1. رسول اكرم (صلی الله علیه و آله): «نیرومند و قهرمان كسى نیست كه در كُشتى، رقیب خود را بر زمین زند، بلكه نیرومند كسى است كه در موقع خشم، مالک نفس خود باشد». 

2. رسول اكرم (صلی الله علیه و آله) گذر كرد بر جمعیّتى كه بین آن ها مرد نیرومندى بود كه سنگ بزرگى را از زمین بر می‌داشت و مردم آن‌را سنگ زورمندان؛ یعنى وزنه قهرمانان می‌نامیدند و همه از عمل آن ورزشكار قوى درشگفتى بودند. رسول اكرم پرسید: «این اجتماع براى چیست»؟ مردم عمل وزنه بردارى آن قهرمان را به عرض رساندند. آن‌حضرت فرمود: «آیا به شما بگویم قوی‌تر از این مرد كیست؟ قوی‌تر از او كسى است كه به وى دشنام گویند و تحمّل نماید و بر نفس سركش و انتقام‌جوى خود غلبه كند و بر شیطان خویش و شیطان دشنام‌گو پیروز شود». 

3. امام علی (علیه السلام): «هواى نفست، دشمن‌ترین دشمنان تو است. كوشش كن كه بر آن غالب و پیروز شوى و گرنه هلاكت خواهد كرد». 

4. امام موسی کاظم (علیه السلام): «پیغمبر اكرم به سربازانى كه از جبهه جنگ برگشته بودند فرمود: در گشایش و رحمت باشند مردمى كه جهاد اصغر را انجام داده و جهاد اكبر به عهده ی آنان باقى مانده است. عرض شد یا رسول اللَّه! جهاد اكبر كدام است؟ فرمود: جهاد با نفس». 

دو. گذشت و بخشش: یک ورزش کار، باید دارای روحیه ی گذشت و بخشش باشد. وقتی در اوج قدرت و توانایی بوده و بر رقیب خود برتری و پیروزی یافته، بر او سخت نگیرد و در صدد انتقام‌جویی و صدمه زدن به حریف برنیاید. او باید عفو و گذشت را شکرانه ی پیروزی خویش قرار دهد.

امام علی (علیه السلام) در این زمینه می‌فرماید: «و خشم خود را فرو بنشان، و هنگام توانایی [از کیفر] بگذر، و در هنگام تندخویی بردبار باش، و با وجود تسلط داشتن [از انتقام] دوری کن، تا برایت پاداش و عاقبت [نیکویی] باشد». 

سه. پرهیز از تکبّر: ورزش کار، هر چند نیرومند باشد، نباید به قدرت، توان و مقاماتی که دارد مغرور شده و بر دیگران تکبّر ورزد. او باید بداند همه ی نیروها و توان‌ها، از ناحیه ی خداوند قادر متعال است. از این جهت است که در نماز، به هنگام به پاخاستن می‌گوییم: «بِحَولِ الله و قُوّته أقوم و أقعُد».

امام حسین (علیه السلام)، وقتی به لشکر انبوهی از دشمن حمله می‌برد، می‌فرمود: «لاحول و لا قوّة إلا بالله». 

خداوند متعال نیز، همین مطلب را در قرآن مجید تذکّر داده و می‌فرماید: «...أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمیعاً...»؛  تمامِ قدرت و نیرو، از آنِ خدا است.

پس دلیلی وجود ندارد که افراد نیرومند و ورزشکار به قوّت و توان خود تکبّر ورزیده و مغرور شده و خدا را از یاد ببرند، و از آن نیرو و توان خدادادی در راه‌های غیر صحیح استفاده نمایند.

عاقبت غرور، شکست و سقوط است، شخص مغرور و متکبّر، حریف را دست کم گرفته، احتیاط را از دست داده و در نتیجه شکست می‌خورد، چنان که امام علی (علیه السلام ) فرمود :«آفت انسان شجاع، ضایع كردن دوراندیشى است».  و «آفت صاحب قوّت و توانائى، ضعیف شمردن دشمن است». 

چهار. رقابت شرافت‌مندانه و جوان‌مردانه: یکی از ویژگی‌ها در برخی از ورزش‌ها «رقابت» است. در مباحث اخلاقی رقابت فرد به فرد است که اهمیت و محوریت دارد. در همین رقابت است که مهارت‌های جسمی و روحی، توانایی‌ها و هم آهنگی‌ها با هم جمع می‌شوند و موجب رشد جسمی و روحی یک ورزشکار می‌شود.

شکل ایده آل ورزش این مسئله را که چه رقابتی می‌تواند به دوستی و رفاقت بینجامد، به خوبی به نمایش می‌گذارد. اگر یک ورزشکار به رقیب خود تنها به عنوان یک دوست نگاه کند و بداند که قصد تخریب او را ندارد و دشمن خود تلقی ننماید، بلکه او را مانند خود، فردی دارای توانایی‌ها و فضایل مشابهی ببیند، این رقابت به دوستی می‌انجامد و دیگر «بردن به هر قیمت»، حتی با فریب کاری، میانشان در کار نیست.

نویسنده: حسین جماعتی
تاریخ: 1396/10/23
موضوع: پژوهش
کلمات کلیدی: ،

نظرات
نام
پست الکترونیکی
وب سایتhttp://
متن
کد امنیتیکد
تکرار کد امنیتی حساس به حروف کوچک و بزرگ

منوی نشریه
شماره های پیشین
تاریخ: 1397/7/26
تاریخ: 1397/7/24
تاریخ: 1397/7/23
بایگانی
منو
جستجو
جستجو
آگهی
کنتور
امروز:
   بازدید: 2,315
   صفحات مرور شده: 2,338
روز گذشته:
   بازدید: 2,358
   صفحات مرور شده: 11,104
جمع کل:
   بازدید: 5,144,004
   صفحات مرور شده: 6,275,536

طراحی و راه اندازی وب سایت: رسانه پرداز