در حال بارگذاری
سایز فونت: 1 2 3      
صفحه اول  >> نشریه >> شماره 989 - تاریخ 1397/1/15 >> دین و اندیشه
روزنامه گویه - عــدالــت اجــتــمــاعــی
عــدالــت اجــتــمــاعــی
عــدالــت اجــتــمــاعــی یــکـی دیــگــر از شــاخــه های عــدالــت اســت کــه مــنــظــور از آن تــخــصــیــص مــنــابــع مــوجــود در ...

عــدالــت اجــتــمــاعــی یــکـی دیــگــر از شــاخــه های عــدالــت اســت کــه مــنــظــور از آن تــخــصــیــص مــنــابــع مــوجــود در یــک جــامــعــه جــهت رفــاه عــمــومــی و نــفــع یــکــســان مــردم اســت.بــدیــن مــنــظــور قــوانــیــن حــکــومــتــی بــایــد بــه گــونــه ای تــنــظــیــم شــونــد کــه همــگــان بــه طــور مــنــصــفــانــه و بــرابــر از فــرصــت ها،مــنــابــع و مــنــافــع بــهره جــویــنــد و هیــچ گــونــه تــبــعــیــضـی در مــیــان نــبــاشــد کـه بــه یــکـبــاره عــده ای آنــقــدر ثــروتــمــنــد گــردنــد کــه پــایــبــنــد بــه هیــچ چــیــزی نــبــاشــنــد،در مــقــابــل،عــده ای هم چــنــان ضــعــیــف گــردنــد که از فــقــر بــه نــان شــب و حــتـی کـمــتــر از آن مــحــتــاج بــاشــنــد.
پیرامون عدالت اجتماعی نظریه های مختلفی ارائه گردیده که امروزه در فلسفه ی سیاسی سه نظریه (ارسطو، قرارداد های اجتماعی، سودمند گرایی) بیش از همه مطرح و مورد توجه است. در مکتب اسلام، عدالت اجتماعی از مفاهیم والایی است که قرآن کریم اقامه ی آن را یکی از اهداف دین و دلیل مبعوث شدن پیامبران معرفی کرده است. براستی ما پیامبران را با نشانه های آشکار روانه کردیم و با آن ها کتاب و میزان فرو فرستادیم تا مردم به عدل و قسط برخیزند (حدید 25). اقامه ی عدل در میان مردم، نیازمند انسان هایی عادل است. افراد ظالم نمی توانند برپا کننده ی عدالت باشند.
برقراری عدالت و پرورش روح عدالت خواهی وظیفه ی مربیان الهی است، یعنی همان کسانی که در تلاش هستند در جان و روان پیروان حق، بارقه ی عدالت و اصل نفرت از ظلم و تعاون با مظلوم و مقابله با ظالم را ایجاد، پرورش و زنده نگه دارند. در واقع مربیان عادل، انسان های عادلی اند که در نفس خود بسیاری از فضایل و ارزش های اخلاقی را به وجود آورده اند که می توانند عدالت خواه و عادل پرور باشند، بر خلاف افراد ظالم ، ظالم فردی است که بسیاری از رذائل و ضد ارزش ها در جان و نفس او تجمع کرده  ، بارور شده و هرگز نمی تواند حول محور عدالت گام نهد. بی جهت نیست که علمای علم اخلاق هدف علم اخلاق را پرورش انسان عادل و متعاقب آن جامعه ی عادل می دانند. زیرا فعلیت بسیاری از استعداد های کمال جویانه همچون خیر خواهی و حق طلبی ، تعاون و همدلی ، آزادگی و آزادی خواهی . فقر ستیزی و غنا بخشی در گرو تحقق عدالت است و بر همین اساس هم توصیه می شود که در تمام زوایای حیات اجتماعی انسانی که در یک جامعه ی اسلامی زندگی می کند، عدالت باید اجرا شود.
انسان در زندگی فردی نیازمند برنامه است و بدون آن توفیق نمی یابد که در زندگی اجتماعی مسیر درستی را بپیماید، یکی از برنامه های مورد نیاز، عدالت است. این که سخن از عدالت در بسیاری از مسائل اجتماعی اسلام مطرح شده و در بعضی امور هم وجود آن شرط شده است، ریشه در این خصوصیت نفس انسانی دارد که اگر انسان عاری از هرگونه فضیلت و ارزش اخلاقی، به خصوص فاقد عدالت باشد، اخلاق زشت و بی عدالتی او در جامعه اثر سو می گذارد. افراد فاقد عدالت، از گسترش بی عدالتی سود می جویند و در یک مجموعه ی ستم پیشه، دیگر از ستم خود بر دیگران رنج نمی برند ، زیرا  همه مثل هم ستم کارند.
عدالت هم شرط عقلی و هم شرط عقلائی است که مورد تأیید شرع می باشد . قرآن در اهمیت عدالت و داشتن رفتار عادلانه خطاب به پیامبر می فرماید :ای پیامبر! بگو به آنچه از جانب پروردگار از کتاب و دستورات الهی فرستاده شده ایمان آورده ام و فرمان یافته ام که بین شما به عدالت رفتار کنم . (شوری 15) در بیانات معصومین (ع) از آثار و عواقب عدالت  ، چه در جانب حاکم و چه در جانب محکوم سخن بسیار رفته است. از جمله از امام علی (ع) حدیث شده: به درستی که حاکم، امانت دار خدا در زمین و برپا کننده ی عدل در شهر ها و مناطق مختلف، بین بندگان خداست، او توزیع کننده ی عدل و نگهبان آن در زمین است .(غررالحکم ،حدیث 7797) در روایتی از امام باقر (ع) آمده که پیامبر (ص) از خدای سبحان نقل فرمود :همانا عذاب می کنم مسلمانانی را که حکومت حاکم ظالم را پذیرفته باشند، هر چند به ظاهر و عمل فردی آدم های پرهیزکار و نیکو رفتاری باشند، و همانا می بخشم مسلمانانی را که حکومت حاکم عادل را پذیرفته باشند هر چند به ظاهر و عمل فردی، آن مردم گناهکار و ظالم به حال خویش باشند (اثبات الهدات، ج1،حدیث 193).
یکی از آفات حکومت ها، تبعیض و تمایز در اجرای قانون بین افراد جامعه است. معمولاً قدرتمندان و صاحبان زر و زور از شمول قوانین استثناء می شوند و دوستان و نزدیکانشان از ارفاق هایی بهره‌مند می گردند که مردم عادی از دستیابی به آن محرومند و همین مسئله باعث ایجاد نا رضایتی از حکومت ها می شود. از پیامبر اسلام (ص) نقل شده که فرمود :ای مردم!همانا به هلاکت رسانید گذشتگان شما را تفاوت رفتارشان! اگر صاحب ثروت و مقامی سرقت می کرد او را مجازات نمی کردند، و اگر فرد ضعیفی که دارای هیچ مال و مقامی نبود سرقت می کرد او را مجازات می کردند. (صحیح مسلم، کتاب الحدود، جلد 11،ص186).امام علی (ع) خطاب به یکی از کارگزاران خود که کار ناپسندی از او سرزده بود، فرمود: دشمنت بی پدر باد، گویا میراث پدر و مادرت را به خانه می بری! سبحان الله! آیا به معاد ایمان نداری؟ و از حسابرسی قیامت نمی ترسی؟ ای کسی که در نزد ما از خردمندان به شمار آمدی، چگونه نوشیدن و خوردن را بر خود گوارا کردی در حالی که می دانی حرام می خوری! و حرام می نوشی! چگونه با اموال یتیمان و مستمندان و مومنان و مجاهدان راه خدا، کنیزان میخری و با زنان ازدواج می کنی؟... پس از خدا بترس و اموال آنان را بازگردان و اگر چنین نکنی و خدا مرا فرصت دهد تا بر تو دست یابم، تو را کیفر خواهم کرد. (نهج البلاغه، نامه 41). آری، سیاست و عدل الهی تبعیض بردار نیست و قدرتمند و بی قدرت، حاکم و محکوم، غنی و فقیر و... همه در برابر او به طور مساوی دیده می شوند.

نویسنده: محمد جواد موحدی
تاریخ: 1397/1/15

نظرات
نام
پست الکترونیکی
وب سایتhttp://
متن
کد امنیتیکد
تکرار کد امنیتی حساس به حروف کوچک و بزرگ

منوی نشریه
منو
جستجو
جستجو
آگهی
کنتور
امروز:
   بازدید: 4,079
   صفحات مرور شده: 4,098
روز گذشته:
   بازدید: 4,644
   صفحات مرور شده: 4,668
جمع کل:
   بازدید: 5,024,351
   صفحات مرور شده: 6,101,744

طراحی و راه اندازی وب سایت: رسانه پرداز