در حال بارگذاری
سایز فونت: 1 2 3      
صفحه اول  >> نشریه >> شماره 1034 - تاریخ 1397/3/23 >> دین و اندیشه
روزنامه گویه - وداع با ماه رمضان
وداع با ماه رمضان
پس از روزها روزه داري ، عبادت ، تهذيب و بارش باران رحمت پروردگار در شب هاي سرشار از فيض الهي ، سرانجام روزي از


پس از روزها روزه داري ، عبادت ، تهذيب و بارش باران رحمت پروردگار در شب هاي سرشار از فيض الهي ، سرانجام روزي از راه مي رسد كه با ماه خدا بايد وداع كرد . آنان كه در اين مدت ، درون گناه آلود خويش را از هر گونه آلودگي زدودند و جان را به پاكي رسانده تا افلاكي شوند و براي تقرب به خدا و رهاشدن از غير خدا و پيوستن به پروردگار ، گرسنگي و تشنگي كشيدند و مجاهدت نفس كردند ، اكنون صداي بال فرشتگان براي برچيدن خوان گسترده ضيافت خداوند را با گوش جان مي شنوند و منتظرند ،‌ اولياء الهي ناخرسند و فرشتگان شرمنده از ناخرسندي دوستان خدا . يك ماه بخت با روزه داران يار بوده كه بر سر سفره ضيافت خداوند نشانيده شدند و به مهماني نور رفتند، و حال زمان آن است كه با اين ضيافت الهي وداع گويند .
وداع با ماه مبارک رمضان يكي از سنت هاي سفارش شده اي است كه پيامبر ، ائمه معصومين و اولياء الهي در روزهاي پاياني ماه مبارك رمضان به انجام آن مبادرت مي ورزيدند . از ادعیه و احادیث اهل بیت علیهم السلام چنین برمی‌‌آید که وداع با ماه مبارک رمضان برای اهل آن ، وداع جانکاه و دشواری است، به خصوص برای اهل معرفت و عارفان دلداده حق برخاستن از سفره ضیافت الله بسیار سخت و ناگوار است .  به همین جهت جدایی آنان از ماه رمضان ، به سختی هر چه تمام تر صورت می گیرد .
 فحوای کلام ائمه علیهم السلام در بیان اتمام ماه میهمانی خدا، همراه با حسرتی اندوه‌بار است که در آن مضامین مختلفی نهفته است . در سخنان ائمه بارها بر طلب مغفرت از سوی بنده و تضرع بر درگاه خدا برای غفران گناهان بخشیده نشده در ساعات پایانی ، استفاده از اندک‌ زمان باقی‌مانده و در نهایت حفظ روحیه معنوی ایجاد شده در دیگر ایام سال تأکید شده است . ابوبصیر از امام صادق علیه السلام روایت کرده است که آن حضرت در وداع با ماه رمضان می فرمود : بار خدایا ! تو خود در کتاب مقدّست فرمودی ماه رمضان که قرآن در آن نازل شده ، مایه هدایت و رستگاری مردم و وسیله تشخیص حق از باطل است . اینک ماه رمضان به پایان رسید. پس از تو تقاضا می کنم اگر بر من گناهی باقی مانده که هنوز آن را نیامرزیده ای یا می خواهی به آن گناه عذابم کنی ، تا فجر این شب [ آخر ] ماه مبارک فرا نرسیده ، گناهانم را بیامرزی و از تقصیرم در گذری، ای مهربان ترینِ مهربانان .
جابر بن عبدالله انصاري نقل می كند كه : در جمعه آخر رمضان خدمت پيامبر اكرم (ص) حضور يافتم ، چون نظر حضرت بر من افتاد فرمود : اي جابر اين آخرين جمعه از ماه رمضان است ، پس آن را وداع كن و بگو : اللَّهُمَّ لا تَجْعَلْهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنْ صِيَامِنَا إِيَّاهُ فَإِنْ جَعَلْتَهُ فَاجْعَلْنِي مَرْحُوما وَ لا تَجْعَلْنِي مَحْرُوما . خدايا ! اين روز را آخرين روز روزه داري ما قرار مده ، و اگر قرار دهي پس مرا ببخش و مرا از رحمت خويش محروم مگردان . پس هر كس اين دعا را در اين روز بخواند از دو نعمت بهره مند شود : يكي رسيدن به ماه رمضان آينده ، و ديگري برخورداري از رحمت و آمرزش پروردگار . ( إقبال الأعمال ,  ج ۱ , ص ۲۴۳ -  فضائل الأشهُر الثلاثة ,  ج ۱   , ص ۱۳۹ )
مرحوم ميرزا جواد ملكي تبريزي در كتاب المراقبات در رابطه با آداب وداع با ماه رمضان چنين مي نويسد : بدان كه زمان و مكان گرچه از نگاه ظاهر بي جان هستند ، ولي داراي حيات و شعور مي باشند و حتي از حب و بغض برخوردار هستند . و چون زمان داراي ادراك ، حيات و شعور مي باشد ، دستور داده شده است كه با ماه رمضان خداحافظي و وداع نمائيد . در اين باره چيزي كه اهميت دارد اين است كه شخص وداع كننده در سخناني كه بر زبان مي آورد صادق باشد و راست بگويد تا ماه رمضان او با دروغ و نفاق پايان نيابد ، چرا كه در بخشي از جمله هايي كه براي وداع از سوي اهل بيت (ع) آمده است مي گوئيم : سلام بر تو اي همنشيني كه دوري ات ناپسند و ناگوار است . و به خداوند مي گويي : ماه رمضان را وداع مي كنيم در حالي كه وداع او بر ما گران بوده ، ما را غمگين نموده و رفتن او موجب وحشت ما شده است . و چنين وداعي شكل راست و درست به خود نمي گيرد مگر براي كسي كه ماه رمضان را با شوق و محبت به پايان رسانده باشد نه با تكلف و كراهت . و همچنين چنين وداعي براي كسي كه در ماه رمضان با آنچه اين ماه اقتضا مي كرد ،‌ رفتاري مخالف داشت درست نيست . زيرا او در حقيقت رفيق و همنشين با ماه مبارك رمضان نبوده تا اكنون با آن خداحافظي كند.
باري اگر تو به حرمت ماه رمضان و به جايگاه آن نزد پروردگار آگاه باشي و رفتار نيك و كريمانه اش با خودت را بشناسي و بداني كه حضور چنين مهمان شريفي موجب مي شود تا تو گرامي شوي و به سود هاي بي پايان دست يابي و به اعلي عليين راه يافته ، هم نشين پيامبران و رسولان و ملائكه مقربين گردي ،‌ با آمدنش بسي خرسند و شادمان خواهي شد و با رفتنش بسي اندوهگين و افسرده خواهي گشت و در اين موقع است كه وداع تو با ماه مبارك رمضان همانند وداع امام سجاد (ع) خواهد شد . ( المراقبات ، ص ۱۰۶ - ۱۱۲)
وداع در سنت مسلمانان همواره با دعاهای خاص صورت می‌گیرد وداع با مسافر، وداع با میهمان و یا وداع با یک عزیز از دست رفته ، هریک حال و هوای مخصوص خودش را دارد . وداع با ماه رمضان نیز حال و هوای خاص خود را دارد و ادعیه های متعددی در این راستا از جانب معصومین علیهم السلام وارد شده که مشهرترین آنها دعای ۴۵ صحیفه سجادیه از زبان امام سجاد (ع) است .
وداع با ماه رمضان در دعاي امام سجاد (ع)
امام سجاد (ع) به هنگام فرا رسيدن روزهاي پاياني ماه مبارك رمضان چنان دچار غم و اندوه مي شد كه گويا در حال از دست دادن فرزند عزيزي است . از اين رو دعاي وداع امام سجاد (ع) با ماه مبارک رمضان از آن جمله دعاهاي ناب و مشهوری است كه براي آن كمتر نظيري مي توان يافت . این دعا با این فراز آغاز می‌شود : « اللّهُمّ یَا مَنْ لَا یَرْغَبُ فِی الْجَزَاءِ وَ یَا مَنْ لَا یَنْدَمُ عَلَى الْعَطَاءِ وَ یَا مَنْ لَا یُکَافِئُ عَبْدَهُ عَلَى السّوَاءِ. مِنّتُکَ ابْتِدَاءٌ، وَ عَفْوُکَ تَفَضّلٌ، وَ عُقُوبَتُکَ عَدْلٌ، .. .«
 اى خداوندى كه در برابر نعمتهايى كه به بندگانت ارزانى مى‏ دارى  پاداش نخواهى ، و از عطا و بخشش پشیمان نمی‌گردى ، اى کسى که مزد بنده خود را بیش از عمل او مى‏‌دهى ، نعمتت بى‌استحقاق به بندگان رسد ، و عفوت  فضل ، و مجازاتت عدل ، و قضایت عین خیر است . اگر بخشش کنى عطایت را به منّت آلوده نکنى ، و اگر عنایت نکنى از باب ستم نیست ، آن‏که تو را شکر کند شکرش کنى ، در صورتى که خودت آن شکر را به او الهام فرمودى ، و هر که تو را بستاید پاداشش می‌دهى ؛ در حالى که آن ستایش را خودت به او تعلیم‏ کردى ، پرده می‌‏پوشى بر آن که اگر می‌خواستى رسوایش می‌کردى ، و جود و کرم کنى بر آن که اگر می‌خواستى از وى دریغ می‌کردى ، در صورتى که هر دو مستحق رسوایى و دریغ تو می باشند ، امّا تو تمام امورت را براساس تفضل بنا نهاده‏اى ، و قدرتت را بر آئین گذشت مقرّر کرده‏اى ، و با آن که با تو به مخالفت برخاسته با بردبارى روبرو می‌شوى ، و به آن که در حق خویش ستم کرده مهلت می‌دهى ، با صبر و بردبارى خود مهلتشان می‌دهى ، تا به سویت بازگردند ، و در مؤاخذه عاصیان شتاب نمی‌کنى تا به توبه موفق شوند .
بار خدایا ! احسان و فضل خويش را به بندگانت عطا كرده‏ اى و آنان را در بخشش و عطا غرقه ساخته‏ اى ، آثار نعمت تو بر ما چه آشكار است و احسان تو در حق ما چه بسيار ، و چه بسيار ما را به بر و نيكى خويش مخصوص گردانيده‏ اى. تو ما را به دین برگزیده و آیین مورد رضایت و راه سهل و آسان خود هدایت نمودی و ديدگانمان را بينا ساختى كه به تو تقرب جوييم و به مقام كرامت تو واصل آييم .
بارخدایا ! یكى از این برگزيده ‏ترين وظايف و خاص‏ترين واجبات ، ماه رمضان را قرار دادی ، و از میان همه¬ ی زمان¬ها و روزگارها اختیارش کرد¬ی و بر همه¬ ی اوقات سال برتری اش دادی ، … ، سلام بر رمضان ،‌ ماهي كه قبل از آمدنش در انتظار آنيم و قبل از رفتن ، اندوه سپري شدن آن را داريم .
بار خدايا ! ماه رمضان در ميان ما بسي ستوده زيست و ما را مصاحب و ياري نيكو بود ، و گران بها ترين سودهاي مردم جهان را به ما ارزاني داشت ، اما چون زمانش به سر رسيد و عدد روزهايش به آخر ، آهنگ رحيل كرد .
بار خدايا ! اينك ما با رمضان وداع مي كنيم همچون وداع با عزيزي كه فراقش بر ما گران است و رفتنش ما را غمگين و گرفتار وحشت و تنهايي مي كند . عزيزي كه او را بر ما پيماني است كه بايد نگه داريم و حرمتي كه بايد رعايت كنيم و حقي كه بايد ادا نمائيم ، پس اكنون مي گوئيم : بدرود اي بزرگترين ماه خداوند و اي عيد اولياي خدا ، بدرود اي گرامي ترين اوقاتي كه ما را مصاحب و يار بودي اي بهترين ماه در همه ي روزها و ساعتها . بدرود كه آزاد شدگان از عذاب خداوند در تو چه بسيارند ، و چه نيكبخت است آن كه حرمت تو را نگه داشت . بدرود كه چه بسا گناهان كه از نامه ي عمل ما زدودي و چه بسا عيب ها كه از ما پوشيده داشتي .
بدرود اي ماهي كه تا تو بودي ، امن و سلامت بود . بدرود اي كه در مصاحبت تو نه كراهت بود و نه در معاشرتت ناپسندي . بدرود كه سرشار از بركات بر ما آمدي و ما را از آلودگي هاي گناه شست وشو دادي . بدرودكه به هنگام وداع از تو نه غباري به دل داريم و نه از روزه ات ملالتي در خاطر . بدرود كه چه بدي ها با آمدنت از ما دور شد و چه خيرات كه ما را نصيب آمد . بدرود تو را و آن شب قدر تو كه از هزار ماه بهتر است .
    بار خدايا ! ما آشناي اين ماهيم ، ‌ماهي كه ما را بدان شرف و منزلت دادي و بر بركت نعمت و احسان خويش ، روزه داشتنش را توفيق دادي ، در حالي كه مردمان شقي قدرش را نشناختند و با شور بختي از فضيلتش محروم ماندند .
اي خداوند ! تو بودي كه ما را برگزيدي و به شناخت اين ماه توفيق عنايت كردي و به سنت آن راهنمایی نمودي ، تو بودي كه ما را توفيق روزه داشتن و نماز گزاردن ارزاني داشتي ، هر چند ما قصور ورزيديم و اندكي از بسيار به جاي آورديم .
بار خدايا ! ‌حمد تو راست در حالي كه به بدكرداري خويش اقرار مي كنيم و به تبهكاري خويش معترفيم . عذر تقصير ما را در اداي حق خود بپذير .
بار خدايا ! در اين ماه اگر قصد گناه كرده ايم ،‌ يا مرتكب آن شده ايم ، يا به عمد خطايي از ما سر زده ، يا از سر فراموشي ستمي بر خود روا داشته ايم ، يا پرده ي حرمت ديگري را درديده ايم ، بار خدايا ! بر محمد و خاندانش درود بفرست و گناه ما را در پرده ي اغماض فروپوش و ما را عفو كن و در برابر ديدگان شماتت كنندگان قرار مده و زبان طعنه زنندگان در حق ما دراز مگردان و ما را به رافت پايان نيافتني و فضل و كرم نقصان ناپذير خود به كاري برگمار كه خطا هايي را كه در اين ماه مرتكب شده ايم و تو آن را نپسنديده اي ،‌ از ميان ما ببرد يا فرو پوشد .
بار خدايا ! اگر كسي از بندگان تو حق اين ماه را آنچنان كه شايسته ي اوست رعايت كرده و حرمتش نگه داشته و وظايف خود و احكام آن را به جاي آورده و از گناهان پرهيز كرده و به تو تقرب جسته ، آن سان كه خوشنودي تو نصيبش شده و رحمت تو بر او روي نهاده ، همانند مزدي كه او را مي دهي ،‌ از خزانه ي بي نيازي ات به ما نيز ارزاني دار و چند برابر آن از فضل خود عطا فرماي كه خزائن فضل تو را نقصان نيست ، بلكه همواره در افزايش است ، و معادن احسان تو دستخوش فنا نشود و بخشش تو.چه بخششي گواراست . ( صحیفه سجادیه ، دعا ۴۵ ) .
  نکته مهم در وداع با ماه رمضان این که اگر پی آمدهای معنوی رمضان را در غیر این ماه هم حفظ کنیم ، گویا ماه پربرکت رمضان پایانی نخواهد داشت ، و وداع با ماه رمضان ، هرگز به معنای وداع با ویژگی های ارزشمند این ماه نیست . بنابراین ، اگر صفات پسندیده ای چون اطعام ، احسان، صله رحم ، قرائت قرآن ، شب زنده داری و پرهیز از محرمات و عمل به مستحبات را حفظ کنیم ، می توانیم همواره و تا رمضان بعد ، از پی آمدهای معنوی آن بهره ببریم و خود را در هر حالی مهذب و آماده برای طاعت و عبودیت حفظ کنیم .
 

نویسنده: ---
تاریخ: 1397/3/23

نظرات
نام
پست الکترونیکی
وب سایتhttp://
متن
کد امنیتیکد
تکرار کد امنیتی حساس به حروف کوچک و بزرگ

منوی نشریه
منو
جستجو
جستجو
آگهی
کنتور
امروز:
   بازدید: 1,676
   صفحات مرور شده: 2,550
روز گذشته:
   بازدید: 3,951
   صفحات مرور شده: 5,043
جمع کل:
   بازدید: 4,892,504
   صفحات مرور شده: 5,946,273

طراحی و راه اندازی وب سایت: رسانه پرداز