در حال بارگذاری
سایز فونت: 1 2 3      
صفحه اول  >> نشریه >> شماره 1152 - تاریخ 1397/9/13 >> فرهنگ و هنر
روزنامه گویه - شناسایی و توسعه مکانهای زیارتی و گردشگری بستر تحول اقتصادی شهر قم
شناسایی و توسعه مکانهای زیارتی و گردشگری بستر تحول اقتصادی شهر قم
قم بیشترین شهرت خود را مدیون حرم حضرت معصومه (س) است که چون نگینی در میان شهر می‌درخشد و هرساله جمع کثیری از زائران را به سمت خود می‌خواند ...


قم بیشترین شهرت خود را مدیون حرم حضرت معصومه (س) است که چون نگینی در میان شهر می‌درخشد و هرساله جمع کثیری از زائران را به سمت خود می‌خواند بااین‌وجود قم دارای مکان‌های زیارتی و جاذبه‌های گردشگری متعددی است. استان قم کوچکترین استان ایران و یک شاهراه  ارتباطی محسوب می‌شود ازاین‌رو هرساله میزبان تعداد زیادی از مسافران و گردشگران است. منطقه کویرقم یکی از مناظر شگفت‌انگیز وازچشم اندازهای بی‌بدیل طبیعت در این سرزمین است که در هیچ جای دیگر نمی‌توان یافت. صحراهای پوشیده از نمک، تپه‌های طلایی، شن‌های روان، کوه‌ها و تپه‌های خاکی همه از چشم‌اندازهای بی‌نظیر کویری قم است. بااین‌وجود، نادیده‌های قم بسیار است. این شهر زیارتی تاریخی حتی برای خیلی از مردم قم تا حدودی شهر ناشناخته‌ای است. نگارنده سعی کرده این متن را در دو بخش مجزا تقدیم مخاطبین نماید در قسمت اول کسانیکه علاقه‌مند هستند که از مکان‌های زیارتی بازدید نموده ودرقسمت دوم مراکز گردشگری آن را بیشتر شناخته و از آن‌ها نیز بازدید نمایند.
*حرم حضرت معصومه (س)
حضرت فاطمه معصومه (س)، دختر موسی بن جعفر (هفتمین امام شیعه) و «نجمه» است. زمانی که مأمون حضرت امام رضا را به مرو فراخواند به همراه جمعی از شیعیان برای دیدار و پیوستن به ایشان حرکت کرد اما در نزدیکی قم بیمار شدند و در قم ساکن شدند. حضرت معصومه تنها 17 روز در قم ساکن بودند و در سن 18 سالگی در این شهر وفات یافتند. پیکر ایشان در مکانی که آن روزها به نام باغ بابلان مشهور بود دفن گردید. این مکان امروز به حرم حضرت معصومه (س) مشهور است و بنای بسیار زیبایی اطراف آن بنا گردیده است. مرقد مطّهر حضرت‌ معصومه‌ (س‌) داراى هشت‌ دَر است‌. چهار تاى آن‌ در صحن‌ نو و دوتاى آن ‌در سمت‌ غربى مرقد واقع‌شده‌اند و یک‌ در آن‌ به‌ خیابان‌ موزه‌ و‌ در دیگر به‌ ورودى مدرسه فیضیه‌ باز مى‌شود.
*مسجد مقدس جمکران
تاریخچه ساخت بنای اولیه مسجد به سال 373 ه. ق. بازمی‌گردد وبنا به روایتی بیش از هزار سال پیش در شب سه‌شنبه 17 ماه مبارك رمضان، فرد صالح به نام حسن مثله جمكرانی به دستور امام زمان (عج) فراخوانده می‌شود. وی در همین مكان فعلی مسجد، حضرت را با جمعی از همراهان ملاقات كرده و دستور بنای مسجد با تشریفات خاص را دریافت می‌کند. وی برای اجرای این امر اقدام و این مسجد مبارك را بنا بر جزئیات اوامر حضرت مهدی (عج) احداث نمود. مسجد جمکران واقع‌شده در ۶ کیلومتری شهر قم به‌طرف جاده کاشان در نزدیکی روستای جمکران واقع‌شده است.
*مسجد اعظم
مسجد اعظم که در جوار مرقد حضرت معصومه (س) قرار دارد و به خرج آیت‌الله‌العظمی بروجردی و به تدبیر مرحوم لرزاده برپاشده از دیگر دیدنی‌های حرم است. معمولاً زوار قم به‌محض ورود به شهر به پابوسی حضرت معصومه (س) علاوه بر زیارت مرقد مطهر می‌توانید بر سر مزار آیت‌الله‌العظمی بروجردی، شیخ فضل‌الله نوری یا حتی پروین اعتصامی رفته و فاتحه‌ای نثار روحشان کنند. همچنین نگاهی هم به گچ کاری‌های پرکار و باشکوه مقبره مستوفی و فتحعلی شاه قاجار بیندازند.
*مسجد جامع قم
یکی از مسن‌ترین بناهای شهر در خیابان آذر یا همان طالقانی که بخش عمده آن در قرن ششم برپاشده است. بعد از مسجد جامع ، مدرسه غیاثیه وجود دارد که فقط سردرش باقی‌مانده است که در قرن هفتم بنای مفصلی داشته است. در همین محدوده امامزاده حمزه با گنبد صدفی شکل که از ترکیب یک گنبد کم‌خیز و یک فرم مخروطی به وجود آمده حاصل سلیقه معماران اوایل سده 14 است. صحن و حرم امامزاده را که از فرزندان امام موسی کاظم (ع) است، امین السلطان در مدت اقامتش در قم ساخته است.
*مدرسه فیضیه
مدرسه فیضیه در میدان آستانه مقدسه و در جوار حرم مطهر حضرت معصومه (س) قرارگرفته است با توجه به کتیبه سردر ایوان جنوبی آن‌که به شاه‌طهماسب صفوی منسوب شده است بنای اولیه مدرسه بانام مدرسه آستانه مربوط به قرن ششم هجری بوده و تا اواخر قرن یازدهم با همین نام مشهور بوده است، بنای فعلی آن در سال ۱۲۱۳ و ۱۲۱۴ ق، توسط فتحعلی شاه ساخته‌شده است. مدرسه فیضیه از نیمه نخست قرن 13 هجری قمری جایگزین مدرسه آستانه شد. بنای مدرسه چهار ایوانی است و در دوطبقه با ۴۰ حجره پایینی متعلق به عصر قاجار و ۴۰ حجره بالایی متعلق به قرن چهاردهم هجری قمری بناشده است. قدیمی‌ترین بخش مدرسه، ایوان جنوبی آن است که به تاریخ ۹۳۹ هجری قمری با کاشی‌های زیبای معرق، متعلق به عصر صفوی تزیین‌شده است. سردر ورودی این مدرسه دارای طاقی جناغی شکل است. صحن اصلی آن با ابعاد ۵۰ در ۸۹ متر، دارای چهار ایوان در دوطبقه است. حضرت امام خمینی (ره) پس از ورود به قم در سال 1301 در حجره‌ی 23 مدرسه فیضیه سکونت داشتند، در خرداد سال 1354 تظاهراتی به انگیزه بزرگداشت خاطره شهدای 15 خرداد در فیضیه برگزار شد که به تعطیلی مدرسه تا پیروزی انقلاب اسلامی انجامید. نام‌گذاری این مدرسه به نام فیضیه به جهت این بوده که فیض کاشانی که مدتی در این مدرسه تدریس می‌کرده و این مدرسه، محل تدریس و محل اقامت وی در مدت اقامتش در شهر قم بوده است. به همین جهت، این مدرسه در بین مردم به نام مدرسه فیض معروف شد. این اثر در تاریخ ۹ بهمن ۱۳۸۶ با شماره‌ی ثبت ۲۰۷۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
* مقابر باغ گنبد سبز
مقابر باغ گنبد سبز که مربوط به قرن ۸ ه‍. ق است در بخش شرقی شهر و در خیابان انقلاب قم جنب گلزار شهدا واقع است و سه اثر تاریخی از قرن هشتم هجری كه در فرهنگ معماری ایران، برج‌های آرامگاهی نامیده می‌شوند را در خود جای‌داده است. این باغ در محلی که به دروازه کاشان مشهور است و گنبدهای آن نیز به گنبدهای دروازه کاشان معروف‌اند قرار دارد. بر اساس کتیبه تاریخی موجود، این سه گنبد، مدفن خواجه اصیل الدین، خواجه علی صفی و شخص گمنام دیگری است. مقابر گنبد سبز از نگاه هنر گچ‌بری از نمونه‌های بارز و منحصر به خود به شمار می‌روند و شامل: ۱- برج مقبره خواجه اصیل الدین، محل دفن دو تن از امرای خاندان صفی به سال ۷۶۱ هجری قمری است. ۲- برج مقبره خواجه علی صفی محل دفن سه تن از امرای خاندان صفی به سال ۷۹۲ هجری قمری است ۳- برج مقبره شمالی متعلق به اواخر قرن هشتم و اوایل قرن نهم هجری قمری است. مقابر باغ گنبد سبز در پانزدهم دی‌ماه سال ۱۳۱۰ با شماره ۱۲۹ در فهرست آثار ملی ثبت‌شده است.
*کوه خضر نبی
کوه خضر نبی در ۶ کیلومتری از مرکز قم به سمت جنوب و در جوار شهرک ایثار قرار دارد و از فراز این کوه تمام شهر قم دیده می‌شود. ارتفاع آن کمتر از ۶۰۰ متر است و به جهت وجود عبادتگاهی قدیمی در بالای آن‌که منسوب به حضرت خضر نبی (ع) است، به آن کوه خضر نبی می‌گویند. کوه خضر نبی منسوب به حضرت خضر‌(ع) دارای بیش از سه هزار سال قدمت که درآن دوره غاری بوده که امروز به مسجد کوچکی تبدیل‌شده است که ازنظر تفریحی نیز موردتوجه ساکنان قم، زائران و مسافران است.
بخش دوم: مراکز گردشگری و دیدنی‌های قم
طبق نظر کارشناسان 12 منطقه گردشگری این استان قابلیت سرمایه‌گذاری دارد که بهره‌برداری از طرح‌های مختلف در رونق صنعت گردشگری قم کمک شایانی می‌کند. این مناطق 12 گانه شامل جمکران، خلجستان (نایه)، دیرگچین، دستجرد، طرلاب، کریمه (سایت عوارضی)، دره قاهان، پلنگ دره، روستای کرمجکان، بخش کهک، حوض سلطان و طایقان است. به نظر می‌رسد یکی از دلایل مغفول ماندن این مناطق نداشتن اطلاع ر سانی لازم وعدم شناخت عموم مردم از این مناطق می‌باشد، درحالی‌که اگر این مناطق در روستاهای استان قم به مردم معرفی شوند به جاذبه‌های گردشگری و تفریحی خوبی تبدیل خواهند شد. نمونه اول، دهکده سلامت در دستجرد قم، این دهکده دارای بخش‌های مختلفی است و دریاچه مصنوعی درآن توسط سرمایه‌گذار احداث‌شده است که در کشور موردتوجه قرارگرفته که از سال 1382 تحت عنوان طرح جامع دهکده سلامت صبا مطرح و عملیات عمرانی آن نیز پس از تکمیل طرح در سال 1384 آغاز شد که در مرحله اول این پروژه تفریحی، گردشگری و خدماتی بیش از هزار میلیارد ریال سرمایه‌گذاری از سوی بخش خصوصی صورت گرفت. این منطقه به دلیل آب‌وهوای مناسب از ظرفیت‌های بسیار خوبی برای رونق گردشگری به شمار می‌آید. نمونه دوم شهر دستجرد از توابع بخش خلجستان قم است که در فاصله 75 کیلومتری از مرکز شهر قم و در شمال غربی این استان واقع‌شده است؛ این منطقه شامل 27 روستاست. نمونه سوم، ساخت فرودگاه و دهکده گردشگری طرلاب در منطقه سلفچگان قم آذرماه 89 بین شرکت ارم کیش و استانداری قم منعقد و عملیات اجرایی این فرودگاه نیز در بهمن‌ماه همان سال آغاز شد؛ این فرودگاه که در جاده قم - سلفچگان واقع‌شده، از شهر قم تقریباً 25 کیلومتر و از فرودگاه امام خمینی (ره) تهران 125 کیلومتر فاصله دارد. نمونه چهارم، منطقه دشت بهشت در بخش خلجستان (خلجستان، یکی از بخش‌های قم است که در شمال‌غربی شهرستان قم قرارگرفته است و دارای دو دهستان دستجرد و قاهان و شهر دستجرد است) که با راه‌اندازی این مجتمع تفریحی در این منطقه قدم‌های مثبتی در رونق گردشگری استان انجام خواهد شد. نمونه پنجم، ساخت‌وساز مجتمع‌های گردشگری در روستاهای قم است. این روستاها ظرفیت فوق‌العاده‌ای در جذب توریست و توسعه مناطق گردشگری در روستاها، مجتمع‌های پذیرایی، تفریحی، گردشگری و رفاهی در حال ساخت است، ضمن این‌که دولت و سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در جهت تسهیل و تأمین زیرساخت‌های گردشگری تسهیلاتی ازجمله وام‌های کم‌بهره و تخفیف در عوارض‌های ساخت‌وساز ارائه می‌کنند. از عوامل اصلی افزایش توریسم می‌توان به این موارد اشاره کرد: توسعه اقامتگاه‌های بوم محور، رونق صنعت گردشگری، ایجاد همدلی و مشارکت بین گردشگران و مردم، ایجاد پایبندی به اخلاق زیست‌محیطی و پایداری کیفیت زندگی مردم منطقه و آشنا سازی گردشگران با اماکن تاریخی و ظرفیت‌های اکو توریسمی است.
 قسمت دوم از این بخش مکان‌های دیدنی شهر قم است. این چشم‌اندازها اگر به نحو مطلوب در سطح کشور معرفی و شناخته شوند تحولی بزرگ در سطح این منطقه و اکو توریسم خواهد داشت. بنابراین تعدادی از این مکان‌های دیدنی فصلی بوده و معرفی آن برای علاقه‌مندان این صنعت بسیار اهمیت دارد.
*بازار قم: (بازار سنتی قم میزبان مسافرانی است که سوهان و مهر و سجاده را می‌خرند تا به‌عنوان یادگار هدیه کنند. بوی سوهان تازه که معمولاً در کارگاه‌های کنار مغازه‌ها طبخ می‌شود از هر سو زائران را فرامی‌خواند(
 *غارها: (غار وشنوه  در 60 کیلومتری قم در کوه اردهال چهار غار قرار دارد که در داخل یکی از آن‌ها منبع عظیمی از آب وجود دارد. این آب از شکاف کوه سرازیر می‌شود و به‌صورت چشمه فوران می‌کند. این غار یکی از جاذبه‌های بسیار دیدنی استان قم به شمار می‌رود. غار کـَهـَک هم در 30 کیلومتری جنوب قم واقع است و یکی از آثار طبیعی و باستانی استان به شمار می‌رود)
*پارک ملی کویر قم: (ذخیره‌گاه زیست‌کره‌ کویر شامل دو بخش پارک ملی کویر به مساحت ۴۴۲, ۲۱۲ هکتار و منطقه حفاظت‌شده کویر به مساحت ۲۴۸, ۹۵۷ هکتار می‌باشد. پارک ملی کویر بزرگ‌ترین پارک ملی کشور بدون هرگونه معارض، فعالیت‌های انسانی و سکونت‌گاهی می‌باشد. خوشبختانه جوامع انسانی در پارک ملی کویر وجود ند‌ارد ولی وجود راه‌های هموار و قابل‌دسترس در این منطـقه می‌تواند شرایط زیستگاه پارک را تحت تأثیر قـرار د‌هد.
* شهر کهک: (شهر کَهـَک؛ این شهر از سه سمت مشرف‌به ارتفاعات است و دره زیدان در شرق آن قرار دارد ازاین‌رو دارای آب و هوایی معتدل و است. حضور امامزاده زینب خاتون (ع)، خانه ملاصدرا و غار معروف کهک عامل مهمی برای جذب گردشگران به این منطقه است. ملاصدرای شیرازی سالها در این شهر زیست و بسیاری از کتب گرانبهای خود را در این مکان نگاشته است.
*دریاچه نمک حوض سلطان (دریاچه نمک حوض سلطان در 35 کیلومتری شمال قم و 85 کیلومتری جنوب تهران و در حاشیه بزرگراه تهران – قم قرار دارد این دریاچه که به دریاچه ساوه قم و دریاچه شاهی هم معروف است به مساحت تقریبی 240 کیلومترمربع در شمال باختری دریاچه نمک واقع‌شده است. حوض سلطان در سال ۱۸۸۳ میلادی و براثر ساخت جاده شوسه تهران قم تشکیل شد. دریاچه نمک حوض سلطان شامل دو چاله جدا از هم یکی به نام “حوض سلطان” و دیگری به نام “حوض‎مره” است که با آبراهه باریکی به هم وصل می‎شوند. رودهای متعددی به این دریاچه وارد می‌شوند که عموماً از اراضی شوره‌زار و نمکی اطراف عبور می‌کنند. ازجمله این رودها می‌توان به رود شور و قره چای اشاره کرد(
* گنبد نمکی جعفریه: (گنبد نمک جعفریه قم در ۲۰ کیلومتری شمال غربی از جاذبه‌های ژئوتوریسمی در ایران که حاصل چین‌خوردگی‌های زمین‌شناختی و از فشار دائمی به لایه‌های نمک تشکیل‌شده‌اند)
*پارک آبی آب و تاب قم: (یکی از جاهای دیدنی قم و از مهم‌ترین مراکز تفریحی این شهر است. این مجموعه ۳۰ هزار متر است و از بزرگ‌ترین پارک‌های آبی خاورمیانه به‌حساب می‌آید؛ سالن پارک آبی حلزونی، دریاچه مصنوعی،‌ سرسره سقوط آزاد،‌ ۷ سرسره برای بزرگ‌سالان، ۵ سرسره برای کودکان و استخر موج است)
*پل امامزاده عبدالله قم: (پل امامزاده عبدالله قم (پل سپه) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قم، بخش کهک، روستای قلعه‌چم واقع‌شده و این اثر در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ با شماره ثبت ۸۶۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل دارای كتيبه سنگی است كه تاريخ ساخت پل روی آن را نشان می‌دهد)
*قلعه جمکران: (قلعه جمکران در 6 کیلومتری شرق قم و در داخل روستای شرق قم و در داخل روستای جمکران واقع‌شده است. این قلعه که به قلعه گبری نیز مشهور است که از بناهای پیش از اسلام می¬باشد که در دوران اسلامی نیز مورداستفاده قرارگرفته است)
*قلعه سام آباد: (این قلعه در جنوب شرقی قمرود در فاصله 4 تا 5 کیلومتری روستای قمرود قرار دارد. طول و عرض قلعه 76 متر است و چهار برج در چهارگوشه آن وجود دارد. قلعه دارای یک حیاط مرکزی و از نوع بناهای چهار ایوانی است که ایوان¬های شرقی و غربی آن به‌صورت دروازه¬ است)
شهر مقدس قم همیشه میزبان شهر گنبدها و بقاع متبرکه و مقصد گردشگران داخلی و خارجی است. این استان طبیعتی خشک داردودر نگاه اول منطقه‌ای کویری به نظر می‌رسد و در شمار استان‌های خشک کشور ایران محسوب می‌شود، اما باورکردنی نیست که در همین کویر هم می‌توان جاذبه‌های طبیعی سِحرانگیزی مانند تالاب مره و تالاب بهشت معصومه مشاهده کرد همچنین بیش از ۴۸۰ واحد تأسیسات گردشگری وجود دارد که ازلحاظ کیفیت غذا و امکانات در سطح کشور بی‌رقیب هستند. یکی از موضوعات اساسی در طرح تحول گردشگری این شهر قابل‌تأمل است و باید به آن توجه خاصی نمود این است که "فعالان گردشگری قم به حمایت‌های قانونی نیاز دارند". با توجه به اینکه صنعت گردشگری محور توسعه استان است، فعالان گردشگری بیش از گذشته به حمایت‌های قانونی  نیاز دارند. کارشناسان حوزه گردشگری نیز با این مقوله اذعان دارند که صنعت توریسم و گردشگری اگر با حمایت همه‌جانبه و توجه زیربنایی مسئولین شود شهر قم این ظرفیت فوق‌العاده را دارد که قطب رشد و توسعه اقتصادی کشور باشد. فعالان گردشگری برای جلب رضایت زائران تلاش می‌کنند ولی برخی مشکلات موجود باعث دلسردی آنان می‌شود و در این زمینه لازم است مجموعه مدیریتی استانی و کشوری نیز مساعدت نمایند و مشکلات پیش روی جذب توریست و سرمایه‌گذار و فعالان عرضه گردشگری را از پیش روی بردارند.
 *حمیدرضا چنگی آشتیانی (کارشناس ارشد مدیریت شهری)

نویسنده: ---
تاریخ: 1397/9/13

نظرات
نام
پست الکترونیکی
وب سایتhttp://
متن
کد امنیتیکد
تکرار کد امنیتی حساس به حروف کوچک و بزرگ

منوی نشریه
شماره های پیشین
تاریخ: 1397/9/26
تاریخ: 1397/9/25
تاریخ: 1397/9/24
بایگانی
منو
جستجو
جستجو
آگهی
کنتور
امروز:
   بازدید: 2,567
   صفحات مرور شده: 7,974
روز گذشته:
   بازدید: 5,290
   صفحات مرور شده: 11,643
جمع کل:
   بازدید: 5,475,167
   صفحات مرور شده: 6,784,004

طراحی و راه اندازی وب سایت: رسانه پرداز