در حال بارگذاری
سایز فونت: 1 2 3      
صفحه اول  >> نشریه >> شماره 1723 - تاریخ 1400/3/12 >> حدیث روز
روزنامه گویه - «پوزش‎پذیری»
«پوزش‎پذیری»
ای علی، کسی که عذرِ عذرخواه را نپذیرد؛ چه در این عمل راست‎گو باشد، چه نباشد؛ دروغ بگوید، به‌شفاعت من نمی‎رسد».

عَن رسولُ‌اللهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) قَالَ: «... يَا عَلِيُّ! مَنْ لَمْ يَقْبَلِ الْعُذْرَ مِنْ مُتَنَصِّلٍ صَادِقاً كَانَ أَوْ كَاذِباً لَمْ يَنَلْ شَفَاعَتِي‏ ...».1

ای علی، کسی که عذرِ عذرخواه را نپذیرد؛ چه در این عمل راست‎گو باشد، چه نباشد؛ دروغ بگوید، به‌شفاعت من نمی‎رسد».

در دین اسلام، انسان اگر خطا و اشتباه و حتی گناهی کرد، بهتر است تا دیر نشده عذرخواهی کند. این عذرخواهی نسبت به‌خدا، در قالب استغفار و توبه و در برابر انسان‌ها در قالب پوزش‎خواهی، طلب بخشش، عفو و گذشت انجام می‌گیرد. البته باید توجه داشت که عذر در حقیقت، آوردن دلیل و حجتی است که شخص بر اساس آن رفتارش را توجیه می کند. البته گاه انسان بهانه‎تراشی و عذرتراشی می‏کند؛ یعنی دنبال دلایل و شواهدی می‎گردد تا بتواند از مخصمه بیرون آید و کار و گفتارش را موجَّه سازد.

از عذرخواهی این معنا به‎دست می‎آید که شخص: ۱. آگاه به‏خطا و اشتباه شده و بدان علم یافته است؛ ۲. احساس ناخوشایندی دارد؛ ۳. ترس از مجازات و عتاب و مؤاخذه دارد؛ ۴. در راستای رهایی از پیامدهای واقعی و احتمالی تلاش می‎کند.

پس انسان نباید منتظر باشد تا کسی مستقیم عذرخواهی کند، بلکه همین که اقرار می‎کند که اشتباهی شده به‎معنای آن است که می‎خواهد عذرخواهی کند و باید به‎همین مقدار بسنده کرد و آن‎را به‎معنای عذرخواهی و پوزش طرف پذیرفت. از نظر آموزه‎های وحیانی قرآن، انسان باید عذرخواهی دیگران را بپذیرد و سخن و رفتار ایشان را به توجیه و عذری که آورده‎اند بپذیرد و بر وجه نیک و صحیح حمل کند. اصولا اسلام با مچ‎گیری مخالف است؛ این‎که انسان بخواهد مو را از ماست بیرون بکشد و رفتارهای دیگران را بر وجه فساد و نادرست حمل کند، مخالف دستورات دین است. خداوند درباره سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله) در برابر منافقان می‎فرماید: «و از منافقان كسانى هستند كه همواره پيامبر را آزار مى‎دهند، و مى‎گويند: (او) شخص زود باور و نسبت به‎سخن اين و آن، سراپا گوش است، بگو: او در جهت مصلحت شما سراپا گوش و زود باور خوبى است، به‎خدا ايمان دارد و فقط به‎مؤمنان اعتماد مى‎ورزد و براى كسانى از شما كه ايمان آورده‎اند، رحمت است و براى آنان‎كه همواره پيامبر خدا را آزار مى‏دهند، عذابى دردناک است».2

آن‏حضرت هماره کارهای آنان را بر وجه صحیح و درست حمل می‎کرد و هر چه آنان می‌گفتند، می‎پذیرفت و حتی توجیهات ناروای آنان در توجیه کارهای باطل و غلطشان را می‎پذیرفت؛ طوری‎که به‌ایشان «اذن (گوش) و حرف‎شنو» می‎گفتند.

در همین راستا امام على (علیه السلام) در سفارش به محمّد بن حنفیه فرمودند: «... لَا تَصْرِمْ أَخَاكَ عَلَى ارْتِيَابٍ وَ لَا تَقْطَعْهُ دُونَ اسْتِعْتَابٍ لَعَلَّ لَهُ عُذْراً وَ أَنْتَ تَلُومُ اقْبَلْ مِنْ مُتَنَصِّلٍ عُذْرَهُ فَتَنَالَكَ الشَّفَاعَة ...»؛3 «... به صِرف شکّ و تردید، از برادرت مَبُر و بدون آن‎که از او بخواهى رضایت تو را به‎دست آورد، با وى قطع رابطه مکن؛ چراکه ممکن است عذرى داشته باشد و تو (بى‎جهت) او را سرزنش کنى. پس عذرخواهىِ معذرت خواه را، چه راست بگوید یا دروغ، بپذیر تا شفاعت شامل حال تو بشود ...».

پس فرقی ندارد که هدف از عذر خواهی طرف مقابل چیست، هر چه باشد، او پذیرفته است که اشتباه کرده و یا از نظر دیگری در حال اشتباه است و رفتارش از سوی دیگران تأیید نشده است. در این حال حتی اگر معتقد باشد که کارش اشتباه و خطا نبوده و در این عذرخواهی دروغ بگوید، با این همه، عذر و پوزشش پذیرفته می‌‎شود؛ زیرا او به این درک و فهم رسیده که از نظر دیگران کارش اشتباه است و نباید تکرار شود. این عذرخواهی باید پذیرفته شود و اما و اگر در آن آورده نشود؛ زیرا هدف آن نیست مچ‌گیری شود، بلکه هدف آن است که خود و دیگران را به‎کمال برسانیم و جامعه‎ای سرشار از مهر و مودّت داشته باشیم و از درگیری‎ها و تضادها و اختلافات بکاهیم و به اشتراکات بها دهیم. 

*******************

1. صدوق، محمد بن على‏، من لا یحضره الفقیه‏، محقق / مصحح: غفارى، على اکبر، ج 4، ص 353، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، چاپ دوم‏، قم‏، 1413 ق.‏

2. توبه، آیه 61.

3. من لا یحضره الفقیه‏، ج 4، ص 391.‏

نویسنده: محمد رضا متقی
تاریخ: 1400/3/12
موضوع: حدیث روز

نظرات
نام
پست الکترونیکی
وب سایتhttp://
متن
کد امنیتیکد
تکرار کد امنیتی حساس به حروف کوچک و بزرگ

منوی نشریه
شماره های پیشین
تاریخ: 1400/3/20
تاریخ: 1400/3/19
تاریخ: 1400/3/18
بایگانی
منو
جستجو
جستجو
آگهی
کنتور
امروز:
   بازدید: 5,370
   صفحات مرور شده: 5,380
روز گذشته:
   بازدید: 26,670
   صفحات مرور شده: 26,747
جمع کل:
   بازدید: 22,125,035
   صفحات مرور شده: 24,743,802

طراحی و راه اندازی وب سایت: رسانه پرداز